Gerard Badia Bringué NEIKEReko Animalia Zientziak saileko teknikariak 2025eko Animalia Osasuneko doktorego-tesi onenaren SYVA Saria jaso du. Iberiar penintsulan erreferentziazko aitorpena denak «urte askotako ahalegina balioetsi du», behien paratuberkulosiari eta animalia erresistenteagoak eta produktiboagoak bilatzeari buruzko ikerketa sarituta.

 

SYVA saria animalia-osasuneko sari nagusia da inguruotan. Zer eragin du ikertzaile gazte batengan bultzada hori jasotzeak?

Hasieran erabateko ezustekoa izan zen, baina berehala sentitu nintzen pozik eta erabat eskerturik. Hasiberria den batentzat, sari hau garaikur bat baino askoz gehiago da; urte askotako ahalegina balioesten du. Ordu asko eman ditut laborategian laginak prozesatzen eta bioinformatikako kodeekin borrokan. Aitorpen horrek berresten du zientzian lan egiteak eta ikertzeak benetako balioa duela gizartearentzat.

Lorpen hori ez da bere kasa iristen. Nola eragin du NEIKERen ekosistemak eta zure zuzendari Marta Alonsoren babesak arrakasta horretan?

Lorpena partekatua da. NEIKERek, punta-puntako baliabide teknologikoak ez ezik, ikuspegia eta prestakuntza ere eman dizkit. Marta Alonso funtsezko euskarria izan da. Bere ikuspegi zientifikoa eta besteek arazoak bakarrik ikusten dituzten lekuetan aukerak detektatzeko gaitasuna funtsezkoak izan dira nire tesia garatzeko. Berak eta Animalien Osasuneko talde osoak erakutsi didate ikertzea benetan zer den.

Zure ikerketaren muinari gagozkiola, zein da zure tesiak gizarteari eta animalia-osasunari dakarkien onura nagusia?

Ekarpenik handiena da behien paratuberkulosia kontrolatzeko ikuspegi prebentiboago eta jasangarriago bati atea ireki izana. Tradizioz, infektatutako animaliak, jada zeinu klinikoak zituztenak, desagerraraziz egin zaio aurre. Nire tesiak gehienbat genetikan zentratutako kontrol bat proposatzen du, eta horrek ondorio iraunkorrak ditu populazioan, epe luzera ekoizpena erresilienteagoa da, antibiotikoekiko mendekotasuna murrizten du, eta animalien bizitza produktiboa luzatu eta animalien ongizatea hobetzen du.

Gainera, emaitzek iradokitzen dute animalia-immunogaitasuneko mekanismo komunak daudela, eta horrek aziendaren infekzioen aurreko immunitatea hobetzen du.

Aipatzen duzun detekzio goiztiar hori lortzeko, PCR digitalarekin (ddPCR) lan egin duzu. Zer-nola laguntzen dio teknologia horrek abeltzainari ikusezina den gaitz bati, adibidez, paratuberkulosiari, aurre hartzen?

Gaur egungo test diagnostikoek gaitasun gutxi dute infektatutako animaliak hasierako etapetan identifikatzeko, eta horrek kontrola baldintzatzen du. Odol-laginen ddPCRa gai da mikobakterioaren DNA detektatzeko, baita karga txikiko kasu subklinikoetan ere. Izan ere, ez du laginaren bolumen osoa batera aztertzen; aitzitik, milaka zati txikitan banatzen du, eta, ondorioz, lagin batzuen balizko berezitasunekiko sentikortasun txikiagoa du. Abeltzainarentzat, infekzioa klinikoa izan aurretik detektatzeak esan nahi du dirua aurreztuko duela tratamenduetan, ez duela beherakadarik izango ekoizpenean eta azienda osasuntsu egongo dela.

Zure ikerketaren zatirik berritzaileenetako batek animaliak beren genetika eta immunitateagatik hautatzeaz hitz egiten du. Gertu al gaude berez erresistenteak diren behiak haztetik?

Dirudiena baino gertuago, baina errealistak izan behar dugu, biologia espektro bat baita. NEIKERen sortutako datuei, hautespen genomikorako tresna berriei eta erantzun immuneari buruzko ezagutzari esker, infekzioa kontrolatzeko animaliarik efizienteenak identifika dezakegu. Izan ere, dagoeneko hasi gara lanean GO IMMUNOGEN talde operatiboaren proiektuan, hainbat arrazatako behien erresistentzia genetikoa hobetzeko.

Animalien osasuna eta genetika hobetzeak ere eragin zuzenekoa du kontsumitzailearengan eta ingurumenean, ezta?

Zalantzarik gabe. Immunogaitasun handieneko animaliak hautatzean, antibiotikoekiko mendekotasuna murrizten da, eta hori funtsezkoa da mikrobioen aurkako erresistentziak geldiarazteko. Gainera, behi osasuntsuak efizienteagoak dira, gehiago ekoizten baitute baliabide gutxiagorekin, eta, ondorioz, esne litro bakoitzaren ingurumen-aztarna txikiagoa da. Horrek guztiak esneki seguruagoak eta jasangarriagoak bermatzen ditu.

Etorkizunari begira, sari honen ondoren, zer helburu duzu orain?

Nire helburuak genetika eta immunologiakoak dira orain ere. Hurrengo helburua ildo hori sendotzea da; alegia, paratuberkulosiarekiko erresistentzia Espainiako behi-aziendaren hautespen genetikoan integratzea GO IMMUNOGEN talde operatiboaren proiektuaren bidez. Animalia-osasuna iraultza digitala bizitzen ari da, eta, beraz, tesian garatutako teknika bioinformatikoak funtsezkoak izango dira.

Amaitzeko, zer du berezia NEIKERek sektore horretan ikertzeko asmoa duen gazte batentzat?

NEIKER desberdina da, akademiaren eta mundu errealaren arteko lerroa lausoa delako bertan. Ikerlan handia egiteak barnean hartzen du ustiategiak bisitatzea, animaliak ikustea eta abeltzainekin hitz egitea. Osasuna hobetzeko, gaixotasunak gizakiari transmititzea prebenitzeko, genetika hobetzeko eta nutrizioa optimizatzeko lan egiten dugu. Betiere tokiko baliabideetan, ingurunearekiko errespetuan, animalia-ongizateko estandar altuetan eta kalitate desberdinduko elikagaiak lortzean oinarrituta.