• NEIKER teknologia-zentroak 400 kontrol-puntu dituen LURNET eskualdeko monitorizazio-sarearen lehen emaitzak aurkeztu ditu gaur goizean
• Jardunaldi teknikoan, Eukadiko baliabide estrategiko hori zaintzeko aurrerapen, tresna eta monitorizazio-sare aktiboen berri eman da 
• Ekitaldia Europako Batasunaren Green Week-en barruan egingo da, lurzoruen arloan dituen ingurumen-politikak eta -ekimenak ikusarazteko

 

Europako lurzoru degradatuen % 60  –EBko Lurzoruaren Behatokiak (EUSO) dioenez- eta Lurzorua Monitorizatzeko Europako legeria onartu berri denez, osasun edafikoa babestea nekazaritzako elikagaien jasangarritasunerako eta klima-aldaketa arintzeko oinarria da. Jarduera-esparru horretan, NEIKER teknologia-zentroak,  Eusko Jaurlaritzako Elikadura, Landa Garapen, Nekazaritza eta Arrantza Sailaren mendeko erakundeak, jardunaldi tekniko bat egin du gaur goizean Arkautin (Araba) duen egoitzan, Euskadin baliabide estrategiko hori zaintzeko monitorizazio-sare aktiboak, tresnak eta aurrerapenak ikusarazteko.

Topaketa hori Europar Batasuneko Green Week-en barruan egin da, EBko ingurumen-politikak eta -ekimenak ikusarazteko urteroko kanpainan. Oraingoan, lurzoruekin edo lurzoruen inguruan lan egiten duten eragile ugari bildu dira, nekazarietatik hasi eta politika publikoen arduradunetaraino.

NEIKEReko Olatz Unamunzaga zuzendari nagusiaren esku-hartzearekin ireki da jardunaldia. Hark egungo arau-esparrua zehaztu du, eta honako hau adierazi du: «Lur edafikoen babesa eta lehengoratzea zuzenean lerrokatzen dira Europar Batasuneko eta Euskadiko kontserbazio-estrategiekin, bai eta lurzoruaren zaintzari eta erresilientziari buruzko zuzentarau berriarekin ere».

 

Monitorizazio-sareak eta erabileraren ebaluazioa

Arau-jarraibide horiei teknikoki erantzuteko, Ainara Artetxe eta Mercedes Román zentroetako ikertzaileek LURNET sarearen lehen emaitzak aurkeztu dituzte. NEIKER buru duen ekimen honek sistematikoki ebaluatzen ditu Lurraren propietate fisiko, kimiko eta biologikoak, bederatzi lurzoru-unitate definitzen dituen eta 400 laginketa-puntu integratzen dituen ausazko diseinu estratifikatu batetik abiatuta —klima-, edafo- eta paisaia-aldagaietan oinarritua—.

Laginketa pilotuak behin betiko sarearen seiren bat bakarrik hartzen badu ere, lortutako emaitzak dagoeneko adierazgarriak dira. Osasun edafikoari dagokionez, karbono organikoaren kontzentrazioa Europako zuzentarauaren helburuen azpitik dago, eta datu hori espero da, nekazaritza-lurrak eta mahastiak baino ez baitira. Hala ere, adierazle biologikoek oso ikuspegi positiboa eskaintzen dute: Euskadiko lurzoruek mikrobio-aniztasun handia dute, eta elkarrekintza-ereduak oso desberdinak dira mahastien eta belarki-laboreen artean. Azkenik, aurkikuntza esanguratsuena segurtasun kimikoa da: metal astun guztiak arrisku-atalaseen azpitik daude, eta aztertutako 24 PFAS motak edo iraunkortasun handiko substantziak ez dira detektatu lagin guztietan.

Tokian eskalan ere egin da azterketa, nekazaritza-erabilera espezifikoen inpaktu zuzena neurtzeko. Bloke honetan, NEIKEReko Ana Aizpurua ikertzaileak frogatu du Errioxa Arabako mahastietan berez sortzen diren landare-estalkiek higadura murrizten dutela eta materia organikoa handitzen dutela bost urteko mantentze-lanaren ondoren; Haritz Arriagak, berriz, zereal eta lekadun txandakatze-sistemen eraginak aztertu ditu, 2023 eta 2025 artean ebaluatutako sistema ekologikoetan eta konbentzionaletan.

Bestalde, teknologia-zentroko Animalien Zientzia Saileko Nerea Mandaluniz ikertzaileak esnetarako ardien artzaintza birsortzailearen ebidentziak azaldu ditu. 2013az geroztik irekitako lerro horren arabera, hobekuntzak izan dira belarraren ekoizpenean, mikrobio-jardueran, karbono-bahiketan eta ur-atxikipenean.

Ildo horretan, basogintza-eremuan, Ander Arias NEIKEReko Baso Zientzia Saileko arduradunak frogatu du eraginkorra dela ebaluazio bisual azkar eta ekonomikoko metodologia bat, kudeaketa intentsiboko landaketetan egindako eragiketa okerrek eragindako perturbazio fisikoak eta nutrizionalak zehatz-mehatz karakterizatzeko.

 

Soluzio digitalak

Transferentzia teknologikoa izan da topaketaren bigarren erdiaren protagonista, “Soil Health Viewer” plataformaren aurkezpenarekin. Europako AI4SoilHealth proiektuaren barruko plataforma digitala da. “Tresna honek adimen artifiziala eta adierazle edafikoak konbinatzen ditu lurzoruen osasunaren bilakaera aurreikusteko, eta kudeaketa jasangarriago batera bideratutako erabakiak hartzea erraztu nahi du”, azpimarratu du Lur Epelde NEIKEReko ikertzaileak. Alde horretatik, saioari esker, jendeak iradokizunak egin ahal izan ditu softwarea nekazaritza-sektorearen benetako beharretara egokitzeko.

Osagarri gisa, jardunaldian, laborategiko azterketa saihesten duten metodo alternatiboen erakustaldi bat sartu da eremuan. Zehazki, agregatuen egonkortasuna neurtzeko aplikazio mugikorren funtzionamendua erakutsi da, biomasa mikrobianoaren kitak eta ekotoakustikako mikrofonoak fauna aztertzeko eta baita LURZAIN zientzia parte-hartzailerako plataformari lotutako beste soluzio batzuk ere.

Jardunaldian, HAZIren lankidetza izan da, eta ekoizpen-sektorearen artean ezagutzak trukatzea ahalbidetu du, Euskadiko osasun edafikoaren kontserbazioan aurrera egiteko eta ezagutza zientifiko sendo batean oinarrituta hura zaharberritzeko erabakiak hartzea errazteko.